Waarom we wel willen aflossen, maar het niet doen

Onze financiële waakhond, de AFM, wil dat mensen meer gaan aflossen. Ze gaat met een aantal banken onderzoeken hoe je mensen daartoe kunt stimuleren. Volgens mij is dat hetzelfde als samen met een slager mensen bewegen tot een vegetarische levensstijl.

André van Luijk

Natuurlijk wil een slager niet dat mensen voedselvergiftiging krijgen. En net zo zal een bank niet willen dat consumenten in de schuldsanering komen. Maar collectief meer aflossen tast uiteindelijk de winstgevendheid van de banken aan. Een slager die iedereen ziet weglopen naar vegetarische alternatieven kan zijn slagerij wel opdoeken.

Ik denk dat de AFM veel beter naar de pensioenwereld kan kijken en de daar opgedane kennis gebruiken om mensen meer te laten aflossen. De pensioenwereld heeft uiteraard bestaansrecht als mensen pensioen opbouwen. Als mensen meer opzij leggen voor later, dan is dat goed voor de branche. Maar mensen blijken helemaal niet geneigd voor later te sparen, dus de pensioenbranche heeft allerlei onderzoeken gedaan naar de oorzaak daarvan en hoe je mensen kunt verleiden om tóch te sparen voor later.

Ik ben van mening dat er ongelooflijk veel parallellen lopen tussen het gedrag van consumenten rond aflossen en rond pensioenen. Maar ik geloof niet dat banken uit zichzelf geneigd zijn onderzoek te doen naar hoe mensen wél te verleiden zijn om meer te gaan aflossen.

Frau mit Schulden und Rechnungen

De uitkomsten van de onderzoeken van de pensioenwereld komen ongeveer op het volgende neer. Het brein wil niet aflossen. Vrijwel iedereen vindt aflossen belangrijk, maar het daadwerkelijk doen gebeurt vervolgens niet. Wat is daarvan de oorzaak?

We denken rationele keuzes te maken, maar veel gedrag vindt onbewust plaats en is een optelsom van ervaringen uit het verleden en bepaalde voorkeuren. Zeker bij geldzaken spelen verborgen emoties en irrationele motieven een sterke rol. Veel keuzes maken we op de automatische piloot. Onze hersenen blijken niet zo gevoelig voor een beloning in de toekomst. Een afgeloste hypotheek is zo’n uitgestelde beloning. Daar komen we niet echt voor in beweging. Als het erop aankomt gaan we liever voor een beloning in het heden, zoals een nieuwe auto of een vakantiereis. “Present bias” heet dit gedrag.

Daarnaast is ons brein huiverig voor risico’s, ook al niet handig bij het aflossen. Eventueel verwachte narigheid in de toekomst geeft ons brein ook nog eens een veel sterkere prikkel dan een in de toekomst verwacht positief effect. Mensen vinden het erger om te verliezen dan dat ze het fijn vinden om te winnen.

Van nature zijn we geneigd kleine risico’s heel hoog in te schatten. Je kunt bijvoorbeeld het afbranden van je huis voor een klein bedrag afkopen. De kans dat dit gebeurd is bijna nul, maar we sluiten massaal brandverzekeringen af. Ook staan we in de rij om een lot te kopen – voor een nagenoeg onbereikbare jackpot. Het risico op brand of de kans om miljonair te worden lijkt zo groot, dat we ons brein laten verleiden hiervoor te betalen. Maar vrijwillig aflossen voor de hypotheek –met een gegarandeerd positief effect– druist sterk in tegen de menselijke natuur.

Ik merk het ook in mijn dagelijkse praktijk, Mensen betalen liever 25 euro extra om 10.000 euro op hun rekening te krijgen, dan 10.000 af te lossen om de maandlasten met 25 euro te laten dalen.

We zijn kortom lastig in beweging te krijgen. Verandering geeft onzekerheid: je weet wat je hebt, je weet niet wat je krijgt. De vraag is nu natuurlijk hoe we ervoor kunnen zorgen dat we wél iets gaan doen. Onszelf bewust worden van ons gedrag is een eerste stap. Die gezet is bij het lezen van deze column!

Aanvulling artikel VVP: http://www.vvponline.nl/content/news/financieel-adviseur-is-de-zilveren-kogel?mid=kqKRqmhqnmSYkQ==

Over André van Luijk MFP

Opleiding HBO - Bank en Verzekeringswezen / Master of Financial Planner (MFP) / Erkend Financieel Adviseur (EFA) / ondernemer Woonvisie / Belegger
Dit bericht werd geplaatst in Financieel, Hypotheek, Onder water, Pensioen, Planning, Schuld, Schulden, sparen, Vermogen, woning. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s